czas czytania: do 10 min
Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna, która dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym na całym świecie. W Polsce szacuje się, że problem ten może dotyczyć nawet 2 milionów kobiet. Mimo swojej powszechności, endometrioza pozostaje jedną z najbardziej zagadkowych i często niedodiagnozowanych chorób układu rozrodczego.
Dowiedz się, gdzie i kiedy warto zgłosić się w celu diagnostyki oraz leczenia endometriozy.
Czym jest endometrioza?
Sama nazwa choroby pochodzi od słowa „endometrium” – tkanki wyściełającej jamę macicy. W przypadku endometriozy komórki podobne do endometrium pojawiają się i rozrastają poza macicą, najczęściej w obrębie miednicy mniejszej. Mogą osiadać na jajnikach, jajowodach, więzadłach podtrzymujących macicę, otrzewnej, pęcherzu moczowym, a nawet jelitach. W rzadkich przypadkach ogniska endometriozy znajdują się w odległych narządach, takich jak płuca czy mózg.
Te niewłaściwie umiejscowione komórki zachowują się podobnie jak prawidłowe endometrium – reagują na hormony płciowe, przechodzą cykliczne zmiany podczas miesiączki, mogą nawet krwawić. Problem polega na tym, że ta krew oraz fragmenty tkanki nie mają naturalnej drogi odpływu, co prowadzi do stanów zapalnych, tworzenia się zrostów, torbieli i bliznowacenia tkanek.
Objawy endometriozy
Endometrioza nazywana jest często „niewidzialną chorobą„, ponieważ jej objawy bywają bardzo zróżnicowane, a czasem wręcz mylące. Co więcej, nasilenie objawów nie zawsze odpowiada zaawansowaniu choroby – niektóre kobiety z rozległymi zmianami nie odczuwają silnego bólu, podczas gdy inne z niewielkimi ogniskami cierpią bardzo intensywnie.
Do najczęstszych objawów należą bolesne miesiączkowanie (60–80% przypadków), przewlekły ból miednicy mniejszej (30–50% przypadków), niepłodność (30–40% przypadków), dyspareunia (25–40% przypadków), nieregularne miesiączki (10–20% przypadków) i inne.
Silny ból miesiączkowy
To zdecydowanie najczęstszy objaw. Nie chodzi jednak o typowe dyskomforty menstruacyjne, ale o silny, czasem wręcz unieruchamiający ból, który nie ustępuje po zwykłych tabletkach przeciwbólowych. Ból często zaczyna się na kilka dni przed miesiączką i utrzymuje przez cały okres krwawienia, a niekiedy dłużej.
Przewlekły ból miednicy
Przewlekły ból w dolnej części brzucha i miednicy, który może być stały lub nasilać się w różnych fazach cyklu. Niektóre kobiety opisują go jako uczucie ciągłego ciężaru lub palenia.
Problemy z płodnością
Szacuje się, że 30-50% kobiet z endometriozą ma trudności z zajściem w ciążę. Choroba może wpływać na płodność poprzez zmiany anatomiczne w obrębie miednicy oraz w przypadku zapłodnienia pozaustrojowego: zaburzone zapłodnienie i zagnieżdżenie zarodka, jakość komórki jajowej, jakość zarodka, prawidłową embriogenezę.
Ból podczas współżycia
Szczególnie odczuwalny przy głębokiej penetracji. Jest to objaw, o którym wiele kobiet wstydzi się mówić, co opóźnia diagnozę. Ból może utrzymywać się także po stosunku.
Objawy ze strony
układu pokarmowego
Jeśli ogniska endometriozy znajdują się na jelitach, mogą wystąpić: bolesne wypróżnienia (szczególnie podczas miesiączki), wzdęcia, biegunki lub zaparcia, krwawienia z odbytu w czasie menstruacji, nudności. Te objawy często prowadzą do błędnych diagnoz, takich jak zespół jelita drażliwego.
Objawy ze strony układu moczowego
Najczęstsze dolegliwości ze strony układu moczowego to częstomocz, parcie na mocz, bolesne oddawanie moczu, krew w moczu, szczególnie podczas miesiączki.
Uwaga: Ważne jest, aby pamiętać, że „normalne” miesiączki nie powinny być bolesne w stopniu, w którym uniemożliwiają funkcjonowanie. Jeśli ból menstruacyjny wymaga regularnego brania silnych leków przeciwbólowych, powoduje absencję w pracy czy szkole, lub znacząco ogranicza aktywność – to sygnał, że warto skonsultować się z ginekologiem.
Specjaliści Ginemedica
W Centrum Medycznym Ginemedica rozumiemy, jak ważna jest szybka i precyzyjna diagnostyka endometriozy. Dlatego oferujemy kompleksową usługę „Konsultacja w diagnostyce i leczeniu endometriozy„, która obejmuje szczegółowy wywiad medyczny, badanie ginekologiczne oraz badanie USG.
Nasi doświadczeni specjaliści posiadają wiedzę i umiejętności niezbędne do rozpoznania endometriozy oraz opracowania indywidualnego planu leczenia dostosowanego do Twoich potrzeb i planów życiowych.
Konsultacje w zakresie endometriozy wykonują:
zdjęcie: lek. Anna Walorska, specjalistka ginekologii i położnictwa
Jeśli doświadczasz objawów mogących wskazywać na endometriozę lub masz już postawioną diagnozę i szukasz wsparcia w leczeniu, zachęcamy do umówienia się na wizytę w Centrum Medycznym Ginemedica we Wrocławiu. Nasz zespół zadba o to, abyś otrzymała najwyższej jakości opiekę medyczną w atmosferze zrozumienia i wsparcia.
Diagnoza – jak ona przebiega?
Diagnoza endometriozy często bywa długa i frustrująca. Średnio od pojawienia się pierwszych objawów do postawienia diagnozy mija 7-10 lat. To zbyt długo, biorąc pod uwagę wpływ choroby na jakość życia i płodność kobiet.
kliknij blok tekstu aby go rozwinąć
Ginekolog powinien dokładnie wypytać o charakter i nasilenie bólu, jego związek z cyklem menstruacyjnym, wpływ na codzienne funkcjonowanie, problemy z płodnością oraz objawy ze strony innych układów. Historia rodzinna też ma znaczenie – endometrioza częściej występuje u kobiet, których matki lub siostry również na nią chorowały.
Gdy na podstawie wywiadu podejrzewa się endometriozę, ale badania obrazowe nie wykazują zmian, a pacjentka nie planuje ciąży, stosuje się tzw. test kliniczny. Polega on na zastosowaniu terapii hormonalnej – ustąpienie lub znaczne zmniejszenie objawów po kilku miesiącach leczenia potwierdza z dużym prawdopodobieństwem rozpoznanie endometriozy. Takie podejście pozwala uniknąć inwazyjnej laparoskopii, jednocześnie rozpoczynając skuteczne leczenie.
Nie czekaj – umów się na konsultację w diagnostyce endometriozy
Możliwości leczenia
Terapia endometriozy powinna być oparta o długofalowy plan z maksymalizacją leczenia farmakologicznego oraz minimalizacją liczby zabiegów chirurgicznych. Wybór leczenia farmakologicznego powinien być podyktowany indywidulaną skutecznością u danej pacjentki, profilem działań niepożądanych, kosztem lub innymi preferencjami pacjentki.
Farmakologiczne metody leczenia endometriozy
W leczeniu farmakologicznym endometriozy, najczęściej używa się:
- dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych (DTA) – to podstawa leczenia zachowawczego endometriozy. DTA pomagają poprzez hamowanie owulacji i stabilizację hormonalną, co zmniejsza aktywność ognisk endometriozy. Warto zaznaczyć, że zazwyczaj schemat ciągły jest bardziej skuteczny niż przyjmowanie cykliczne.
- niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – DTA są lekami pierwszego wyboru. NLPZ najlepiej działają w skojarzeniu z DTA, lub w monoterapii u pacjentek planujących ciążę. Działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie.
- progestagenów lub anty-progestagenów – są alternatywą dla pacjentek, które nie mogą przyjmować estrogenów zawartych w DTA.
- agonistów GnRH i antagonistów GnRH – wywołują tzw. „farmakologiczną menopauzę”, całkowicie hamując produkcję hormonów płciowych.
- wkładki wewnątrzmacicznej wydzielającej lewonorgestrel – uwalnia hormon miejscowo, zmniejszając objawy związane z endometriozą.
Chirurgiczne metody leczenia endometriozy
Laparoskopia operacyjna – to zabieg chirurgiczny wykonywany przez niewielkie nacięcia w brzuchu, podczas którego lekarz po wprowadzeniu do brzucha kamery (laparoskopu) może bezpośrednio zobaczyć ogniska endometriozy, ocenić ich zasięg i je usunąć.
Zabieg może obejmować:
- wycięcie lub koagulację ognisk endometriozy,
- usunięcie torbieli endometrioidalnych jajników,
- uwolnienie zrostów,
- wycięcie głęboko naciekającej endometriozy z jelit czy pęcherza.
Zabiegi laparoskopowe wykonywane przez doświadczonych chirurgów mogą przynieść znaczną ulgę w objawach i poprawić płodność. Jednak endometrioza może nawracać – u około 20-40% pacjentek w ciągu 5 lat po zabiegu pojawiają się ponownie objawy.
Metody wspierające przy endometriozie
Fizjoterapia uroginekologiczna
Specjalistyczna fizjoterapia może pomóc w leczeniu bólu miednicy, dysfunkcji mięśni dna miednicy i poprawie jakości życia.
Dieta i suplementacja
Choć badania nie są jednoznaczne, niektóre kobiety odnoszą korzyść ze zmian dietetycznych: zmniejszenia spożycia czerwonego mięsa, zwiększenia ilości warzyw i owoców, kwasów omega-3. Suplementacja witaminą D może być pomocna u osób z jej niedoborem.
Techniki zarządzania stresem
Joga, medytacja, mindfulness mogą pomóc w radzeniu sobie z przewlekłym bólem.
Wsparcie psychologiczne
Terapia psychologiczna, grupy wsparcia czy porady psychologa specjalizującego się w chorobach przewlekłych mogą być bardzo pomocne.
Źródła
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP). (2023). Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące postępowania w przypadku kobiet z endometriozą. https://www.ptgin.pl/artykul/rekomendacje-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-dotyczace-postepowania-w
Endometrioza Polska. (2024). Portal informacyjny o endometriozie – wiedza, wsparcie i edukacja.
http://endometriozapolska.pl/
Fundacja „Pokonać Endometriozę”. (2024). Najczęściej zadawane pytania o endometriozie.
https://pokonacendometrioze.pl/najczesciej-zadawane-pytania/
Kurzawa, R., & Spaczyński, R. (Red.). (2025). Diagnostyka i leczenie niepłodności. Standardy Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników.
Treść artykułu została zweryfikowana przez specjalistkę ginekologii i położnictwa, lek. Annę Walorską.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Celem materiału jest promocja zdrowia i profilaktyki chorób. Pamiętaj, że proces leczenia powinien być dostosowywany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Jeżeli zauważasz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj je z lekarzem.
